Spread the love

Tłumaczenia są jak kobiety, albo piękne, albo wierne. Zabawne, doprawdy. I prawdziwe, gdy mowa o tłumaczeniu poezji.

Zajmuję się tłumaczeniami biznesowymi, więc będę poruszać się w tym obszarze, a tu z wiernością jest trochę inaczej. Jedna ze współczesnych teorii tłumaczenia mówi, że tłumaczenie polega na tworzeniu naśladowczej oferty informacyjnej. Innymi słowy, na tworzeniu nowego tekstu dla nowego adresata. W tym ujęciu oryginał jest mniej ważny, a na pierwsze miejsce wysuwa się nowy odbiorca i funkcje, jakie ma pełnić dla niego tekst po przetłumaczeniu. Tłumaczenie więc zachodzi nie tylko w warstwie językowej, ale także w szerszej, transkulturowej.

Szczególnym przejawem kultury jest język prawa i język prawniczy, służy on bowiem do precyzyjnego opisania rzeczywistości i relacji. Precyzja jego tłumaczenia ma więc kluczowe znaczenie.

Wierność tłumaczenia

SKALA WIERNOŚCI

Dosłowność ————————————————————————————————-> Swoboda

Spektrum wierności tłumaczenia rozciąga się od tłumaczenia słowo w słowo do parafrazy, lokalizacji a nawet streszczenia. Wbrew pozorom streszczenie jako forma tłumaczenia pojawia się dość często przy pracach naukowych, a także przy przekładzie ustnym na żywo dłuższych wypowiedzi np. w wywiadzie radiowym.

Z dosłownością spotykamy się w automatycznych aplikacjach tłumaczeniowych. Dosłowność zakłada przełożenie słowa po słowie z zachowaniem liczby i kolejności słów, z pominięciem zasad poprawności języka docelowego. W pracy tłumacz również stosuje dosłowność, choć zapewne nieczęsto. Mnie zdarza się w ten sposób tłumaczyć np. krótkie teksty typu mail, gdzie każde słowo może kryć intencję nadawcy. Oczywiście po tłumaczeniu dosłownym pojawia się moja propozycja, w której zachowuję poprawność gramatyczną. Na pewno wielu czytelników w ten sposób tłumaczy np. dowcipy oparte na grze słów.

Pomińmy skrajności i zobaczmy, jakie opcje nam zostają i którą w zasadzie należy wybrać. Czy kierować się zasadą ekwiwalencji czy adekwatności? Można postawić pytanie, czy tłumaczenie ma być bliżej autora tekstu w języku źródłowym czy odbiorcy tekstu w języku docelowym?

Wierność na różnych poziomach

Tekst, będący uporządkowanym zbiorem wypowiedzi, rozpatrywać można na kilku poziomach: graficznym, składniowcym, leksykalnym, w tym terminologicznym, stylistycznym oraz informacyjnym. Przyjrzyjmy się kolejno tym poziomom.

Poziom graficzny, a więc układu tekstu, co do zasady jest bliski oryginałowi. Kluczowe jest tu „co do zasady”. Układ graficzny może mieć kluczowe znaczenie dla informacji zawartej w tekście, a może też byż zupełnie nieistotny. Ponadto, współcześni tłumacze pracują często na tekście ekstrachowanym z dokumentu źródłowego, a więc pozbawionym jakiegokolwiek elementu graficznego. Z drugiej strony, większość edytorów tekstu pozwala na wierne odtworzenie układu graficznego nawet najbardziej skomplikowanego wizualnie dokumentu.

Na poziomie składniowym tłumacz staje zdecydowanie po stronie języka docelowego. Tekst po przetłumaczeniu ma być poprawny i brzmieć naturalnie.

W warstwie leksykalnej znów pojawia się względność. Jeśli chodzi o słowa języka ogólnego, to stosować należy normy języka docelowego. Natomiast na poziomie terminologicznym należy zachować specyfikę języka źródłowego, co jest szczególnie ważne przy tłumaczeniach biznesowych i prawniczych, gdzie istota komunikatu tkwi w precyzyjnym oddaniu relacji lub sytuacji prawnej.

Jeśli chodzi o stylistykę, ponownie kierujemy się ku językowi docelowemu. Stylistycznie tekst ma być nienaganny, a dodatkowo dostosowany do subjęzyka oraz rodzaju dokumentu.

Na sam koniec przyjrzyjmy się warstwie informacyjnej. Sprawa jest złożona i znów to, czy tłumacz pozostanie przy oryginale, czy od niego odejdzie i jak daleko, zależy od funkcji, jaką dokument i zawarte w nim informacje mają pełnić. Przy tekstach typowo prawnych i prawniczych należy pozostać bliżej kultury i języka źródłowego. Natomiast przy tekstach marketingowych, ofertowych, sprzedażowych, zwracamy się ku kulturze odbiorcy.

Spread the love

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *